Một trong những cái bẫy tâm lý nguy hiểm nhất trong công việc hiện đại chính là chủ nghĩa hoàn hảo. Nó khiến bạn luôn có cảm giác “mình chưa đủ tốt”, “chưa sẵn sàng”, “chưa xứng đáng”.
Nhà trị liệu Yesel Yoon, tác giả cuốn “Buông bỏ chủ nghĩa hoàn hảo – Tự do với những điều không hoàn hảo”, chỉ ra rằng: chủ nghĩa hoàn hảo không chỉ là mong muốn làm tốt, mà là nỗi sợ bị đánh giá, được ngụy trang dưới lớp vỏ của sự chỉn chu và kỷ luật. Chia người theo đuổi sự hoàn hảo thành hai kiểu điển hình:
1. Kiểu thứ nhất: Người gánh vác quá nhiều.
Đây là kiểu người hầu như chẳng bao giờ nói “không”. Họ gánh hết trách nhiệm về mình, làm thay phần người khác và luôn cố chứng minh rằng mình có thể xoay sở mọi việc.
Biểu trong công việc:
- Luôn làm việc quá sức, lịch kín mít, hiếm khi nghỉ ngơi.
- Không tin tưởng khi giao việc, sợ người khác không làm “đúng chuẩn”.
- Khi được khen, họ thấy “chưa đủ tốt”; khi bị chê, họ tự xem đó là thất bại lớn.
- Thường xuyên cảm thấy kiệt sức, nhưng vẫn cố gắng để “được công nhận”.
Người gánh vác quá nhiều thường vận hành bằng năng lượng của nỗi sợ: sợ bị xem là kém cỏi, sợ làm người khác thất vọng, sợ bản thân không đủ giá trị. Thế nên, họ cố kiểm soát mọi thứ từ lịch làm việc, chi tiết, kết quả, như thể chỉ cần lơ là một chút mọi thứ sẽ sụp đổ.
2. Kiểu thứ hai: Người trì hoãn mãn tính.
Khác với kiểu đầu tiên, kiểu người này sống trong cảm giác tê liệt vì áp lực phải hoàn hảo. Họ không ôm đồm, mà là nghĩ quá nhiều, chuẩn bị quá lâu, chờ mọi thứ thật sẵn sàng rồi mới dám hành động.
Biểu hiện phổ biến:
- Trì hoãn công việc vì sợ làm sai, sợ kết quả chưa tốt.
- Luôn nghĩ: “Tôi cần học thêm chút nữa”, “Phải có kế hoạch rõ hơn”
Dành quá nhiều thời gian để chuẩn bị, dẫn đến không bao giờ bắt đầu.
- Luôn cảm thấy “mình chưa đủ giỏi” để làm điều gì đó.
Những người này không lười biếng, mà là bị tê liệt bởi sự kỳ vọng phi thực tế. Trong tâm trí họ, nếu không làm hoàn hảo, tốt hơn là không làm gì cả.
Hai kiểu người này, một bên lao đi không ngừng, một bên đứng yên vì sợ sai, đều bị điều khiển bởi cùng một niềm tin: “Nếu tôi không hoàn hảo, tôi sẽ bị từ chối”
Chủ nghĩa hoàn hảo khiến chúng ta mệt mỏi vì luôn phải “được yêu có điều kiện”. Ta đánh đồng giá trị bản thân với năng suất, với thành tích, với việc người khác nghĩ gì về mình.
Nếu bạn nhận ra mình trong một trong hai kiểu người này, có thể áp lực công việc của bạn đang xuất phát từ chủ nghĩa hoàn hảo. Điều bạn cần là học cách chấp nhận những điều không hoàn hảo và sống chung với nó một cách lành mạnh hơn. Vì đôi khi, không hoàn hảo vẫn tốt hơn là không làm gì cả.